Subsidieaanvraag Dorpendeal door bewoners

Vooraf

In een gesprek met een adviescommissie van de provincie werd duidelijk dat de aanvraag die er ligt een goed beeld geeft van waarom we met zijn allen (dorpsverbinders, gemeente, maatschappelijke organisaties) een Dorpendeal een mooie kans vinden om samen aan de slag te gaan met de toekomst van Soesterberg. Ook de randvoorwaarden zien er goed uit: deelname gemeente, betrokkenheid en rolverdeling van het maatschappelijk veld. Maar de kern van een Dorpendeal is dat bewoners de belangrijkste belanghebbenden zijn. En daaruit volgt dat we de aanvraag dus moeten doen vanuit bewoners. Dat betekent ook, dat jullie daarin cruciaal, maar niet alleen bepalend kunnen zijn. We zullen de betrokkenheid moeten verbreden. Daarom hebben we de indiening uitgesteld en een aantal ‘trajecten’ bedacht om dat te organiseren. Er is vooralsnog geen definitieve indieningstermijn. Er is tijd.

In dit proces worstelen wij ook met een aantal dilemma’s. Die wil ik graag morgen agenderen en daar samen met jullie mee aan de slag. In een open gesprek, waar we samen op zoek gaan hoe we dat zouden kunnen aanpakken . Ik geeft kort aan welke deze dilemma’s zijn wat mij betreft.

Terra incognita

We betreden met de dorpendeal een terrein waar we nog niet geweest zijn. Het is niet zomaar, dat de provincie een subsidietraject open zet om bewoners van (in dit geval) kleine kernen een actieve rol te geven in belangrijke en grote uitdagingen. Dat gebeurt namelijk amper en is één van de redenen dat burgers weinig vertrouwen meer hebben in hun bestuurders.

Er worden te vaak achter tekentafels plannen bedacht door ‘ter zake kundige’ professionals die goed zijn voor ‘ons’ als burgers. En dan gaan die de inspraak in, waarbij er weinig meer te veranderen valt. Dat gaat vaak dan ook niet goed: de tegenstanders komen, maar er is niet meer ruimte om wezenlijke aanpassingen te doen.

Ook overheden zien wel dat dat anders zou moeten, maar het gebeurt mondjesmaat. Dat blijkt uit de subsidieregeling, die in feite op zoek is naar pilots. Maar dat blijkt ook uit de aanpak ‘Sociale energie in Soester wijken’ (zie www.energie-in-soest.nl). De aanpak, waaruit ‘Sociale energie in Soesterberg’ direct is voortgekomen.

En het blijkt uit het enthousiasme waarmee ondertussen de gemeente Soest en het maatschappelijk veld in Soesterberg zich aan het project verbinden. En, met de nodige scepsis… bewoners.

Uitdagingen en dilemma’s

Het is dus een kans om het een keer anders te doen. Een kans waarbij met name wij, burgers, worden uitgedaagd om daaraan vorm te geven. Dat is een grote verantwoordelijkheid met een aantal forse uitdagingen/dilemma’s Ik denk aan de volgende:

1.     Willen we dit wel?

Het lijkt zo logisch. Wie wil nu niet meepraten over de toekomst van zijn dorp. Maar toch. Als je mensen uitnodigt, komen er maar weinigen. En als je meerdere bijeenkomsten organiseert komen steeds dezelfde mensen. En als dat er mee dan 50 zijn, dan ben je terecht hartstikke trots. Maar het is totaal niet representatief. Op zich is representativiteit niet een voorwaarde, maar ik kan zelf niet tevreden zijn met zo’n ‘opkomst’. Op basis van eerdere ervaringen kom ik in ieder geval tot een aantal verklaringen:

• Mensen komen niet graag naar ‘vergaderingen’. Als je veel mensen wilt ontmoeten, moet je naar ze toe: je ontmoet ze waar ze graag willen zijn. (Dat is niet in een vergaderzaal.)
• Mensen willen best een keer zeggen wat ze vinden, maar worden zelden uitgedaagd om zelf oplossingen te bedenken en mee te werken bij de uitvoering. En willen ze dat wel??
• Mensen hebben niet het idee dat ze iets ‘zinnigs’ in te brengen hebben en denken al gauw dat wat ter tafel ligt ingewikkeld is.
• Mensen hebben er geen vertrouwen in dat hun inbreng serieus wordt genomen.

2.     Willen ‘ze’ het wel?

‘Ja, ja. Ze zeggen wel dat ze ons aan het woord willen laten, maar ze doen er toch niets mee.’ Daar is het thema vertrouwen weer. Hier ligt de uitdaging voor onze partners. Actief luisteren en actief reageren. Werken aan (kleine) successen en deze met bewoners vieren. Of in een publieke setting uitleggen waarom iets niet kan. Met ruimte voor het zoeken van ruimte binnen regels. Wat vraagt dat van de partners:

• Zichtbaar zijn
• Geïnteresseerd zijn en luisteren
• Transparant zijn
• Een open agenda (wat is al bekend en waar zit ruimte?)
• Zeggen wat ze (niet) kunnen doen en doen wat ze zeggen
• Geduld hebben

3.     Is het niet te moeilijk?

We gaan aan de slag met een ‘ruimtelijke transitie’ en de ‘energietransitie’. En wellicht ook nog een ‘zorgtransitie’ (korte beschrijvingen van deze en andere transities door de provincie vind je in bijlage 1).

Zijn burgers in staat om zich bezig te houden met zulke grote vraagstukken? En zo ja, voelen ze zich daar ook toe in staat? Dit zijn relevante vragen. Daarom zou de dialoog met bewoners misschien niet moeten gaan over ‘transities’, maar over de toekomst van hun dorp. Wat vinden ze zelf belangrijk. We hebben al een begin. (De opbrengst van het toekomstdiner is daarom ook nogmaals als bijlage 2 opgenomen).

Maar hoe dan? Wat ideeën die al zijn genoemd:

• Ontmoetingen in De Basis
• Weekmarkt Soesterberg
• Een (digitale) maquette
• Ondernemers in Soesterberg doen mee
• Organisaties doen mee (koppelkansensessies)
• Kinderen doen mee (op school)
• Ouders doen mee. (Op het schoolplein (Partytent en ronde tafel)
• De Drie Eiken doen mee
• Op pad met de trekkertram en lunch
• Culturele activiteiten
• Dorpsfeesten en dorpsfestivals
• Kerkdiensten
• Welkom nieuwe bewoners
• Samen eten
• Energiebank
• Weggeefbasis
• …

Fasering

Uitgangspunt van de aanvraag zou moeten zijn dat we in een gezamenlijk project vaststellen:

• Welke aandachtspunten er zijn
• Wat daarbij de wensen/voorkeuren zijn van bewoners
• Waarover een dialoog gewenst is (bij verschillen van mening)
• Tot welk gezamenlijk voorstel dat leidt
• Welke verantwoordelijkheid ligt bij welke actor (bewoners, organisaties, gemeente)

Dat vraagt om een fasering:

1. Ophalen van wensen en ideeën
2. Prioritering van en dialoog over opgehaalde wensen en ideeën
3. Uitwerken in een advies aan bewoners, organisaties en gemeente (provincie?)

Iedere fase vraagt om een eigen aanpak en de deelname aan de verschillende fases zal verschillen. Daarom zullen we per fase moeten bedenken welke activiteiten er nodig zijn om het gewenste resultaat te behalen.

De inzet per fase zou kunnen zijn:

• Bij ophalen zou de inzet moeten zijn: alle inwoners van Soesterberg moeten kunnen meedoen.
• Bij prioritering en dialoog zou de inzet moeten zijn: zoveel mogelijk mensen stimuleren aan te schuiven.
• Bij advisering zou een ‘werkgroep’ het schrijven kunnen doen. Dat advies zou dan tijdens een resultatenfestival kunnen worden aangeboden aan de dorpsverbinders, de partners en de gemeente en provincie.

Communicatie

Deelname heeft verschillende gezichten. De meest gewenste deelname is een livebijdrage via bovengenoemde activiteiten. Maar niet iedereen kan of wil dat. Daarom moeten er ook andere mogelijkheden zijn. Denk aan een formulier op de website (digitale deelname), actieve inzet via sociale media, lessen op school, culturele projecten (interviews van nieuw met oud), …

Verder is ook het attenderen van bewoners op de mogelijkheid om een te doen een echte uitdaging. Veruit het beste is mond op mond reclame. Maar hoe te zorgen dat die op gang komt? En welke communicatiemogelijkheden zijn er?

• Lokale nieuwsmedia (kranten, maar ook Eemland 1 (radio en TV)
• Nieuwsbrieven van partners
• De wijken in
• Kofferbakverkoop
• Straatfeesten
• De weekmarkt
• Sociale media
• De website
• QR codes naar digitale deelname
• …

Mijn voorstel is om op korte termijn een bijeenkomst te organiseren van de communicatiemedewerkers van alle partners in een dialoog-bijeenkomst met bewoners.

Aan de slag

Voor nu gaat het om het schrijven van een aanvraag. Dorpsverbinders zijn daarin ons eerste aanspreek- en toetspunt, onze adviseurs. Het is niet de bedoeling dat jullie de aanvraag schrijven, maar wel dat ze ons helpen om te zorgen voor een aanvraag waar bewoners wat mee kunnen.

Bijlage 1: De acht ‘Dorpendeal’ transities van de provincie Utrecht

Transities	Korte uitleg
1. Energietransitie	Van fossiele brandstof naar zon- en windenergie. In Utrecht heeft bijna iedere gemeente wel een lokale energiecoöperatie. Doel is voor Utrecht om minimaal 50% lokaal eigendom te laten zijn (blz. 13 Energievisie Provincie Utrecht). Voorliggend op de subsidieregeling Vitale Kernen provincie Utrecht 2025-2027: alle regelingen binnen de provincie in het kader van de subsidieregeling energietransitie (Zie ook Energievisie Provincie Utrecht en Subsidie energietransitie provincie Utrecht waar de diverse regelingen nader zijn uitgewerkt.)
2. Grondstoffentransitie	In deze transitie gaat het om dat materialen geen afval worden en dat ze in gebruik blijven. Deze transitie hangt mede samen met de circulaire economie, waarin we met elkaar ervoor zorgen dat onze spullen langer meegaan en we minder nieuwe producten en materialen nodig hebben om in onze behoefte te voorzien.
3. Circulaire transitie	De omslag waar we geen grondstoffen verloren laten gaan, maar steeds opnieuw hergebruiken. Dit gaat ook verder dan alleen recyclen. Een economie die niet langer is gebaseerd op oneindige groei (groei op basis van hergebruik). Betere regels voor het ontlasten van arbeid en circulaire bedrijven, belasten van vervuilen en bezit. Voorliggend: alles wat de de provincie zelf al subsidieert vanuit programma circulaire economie.
4. Landbouw en voedseltransitie	Een andere inrichting van het voedselsysteem. Naar een natuur inclusieve landbouw. Gaat niet alleen om het versterken van natuur, maar ook om eerlijke prijs, lokale ketens e.d. Voorliggend: alle regelingen die de provincie in het kader van Plattelandsontwikkeling, Omgevingsvisie en Utrechts Programma Landelijk Gebied uitvoert.
5. Ruimtelijke transitie	Er moet veel op beperkte ruimte. Hoe komen we tot slimme oplossingen voor de toenemende of veranderende vraag naar bijvoorbeeld huizen (doelgroepen en grootte), voedsel, windturbines, zonnepanelen, recreatie en ontspanning.

 

6. Onderwijstransitie	De plek waar je geboren bent, bepaalt steeds vaker hoe ver je kan komen in het onderwijssysteem. 10 Hoe zorgen we er met elkaar voor dat het weer om onderwijs gaat. Hoe zorgen we voor meer leerkrachten en minder managers. Platte organisaties met zo weinig mogelijk bureaucratie. Voorliggend: alle regelingen die gemeenten en ministerie van Onderwijs op het terrein van onderwijs zelf hebben (wij bekostigen geen salaris van leerkrachten of betalen mee aan het onderhoud van schoolgebouwen of nieuwbouw van een school).
7. Zorgtransitie  De gezondheidsorganisaties in Soesterberg werken samen in een Ketenoverleg. Wellicht zou ook deze transitie dus kunnen worden meegenomen.	Door dubbele vergrijzig wordt de druk op de zorg groter. Door huidige inrichting neemt gebruik jeugdhulp jongeren toe. Het gaat hier om betere samenwerking, minder bureaucratie, minder focus op schaalvergroting, top-down structuren, efficiëntie en targets. Het gaat hier om zichtbaarheid, korte ketens, professionals die ruimte krijgen en lokale verankering en zichtbaarheid. Voorliggend: de formele verantwoordelijkheid die een gemeente heeft gekregen vanuit Wmo, Jeugd- en Participatiewet. We nemen geen Wlz bekostiging over, dan wel de IZA-afspraken of participatie-HUB’s.
8. Sociale transitie   (wij beschouwen ‘Sociale energie in Soesterberg’ als een Sociale transitie en bieden die dus aan aan de provincie.)	De hoeveelheid burgerinitiatieven nemen toe. Mensen willen graag impact maken en betekenisvol zijn, maar herkennen zich niet in de huidige grote en logge systemen. Contact maken en samenkracht versterken. Het gaat hier concreet om verandering van sociale normen en waarden, veranderingen in sociale structuren en instituties, verandering in houding tussen verschillende groepen. Voor deze regeling betekent het concreet dat door inzet op de sociale transitie de sociale basis in kernen duurzaam wordt versterkt.

•  Groen is: willen we meenemen in de aanvraag.
• Blauw is: ter bespreking of we die ook willen meenemen.

Bijlage 2: Opbrengst toekomstdiner 21-11-2025

Algemeen

• Soesterberg is niet bruisend meer. Vroeger wel.
• Er wordt veel waarde gehecht aan het vele groen. Dat moet zo blijven. De plannen met de Oude Tempel worden meerdere keren genoemd bij ‘eraf blijven’.
• Er is behoefte aan een gemeente die zich inzet voor het welzijn van Soesterberg.
• Er moeten meer woningen komen voor starters.
• Er mag wat meer worden geïnvesteerd in sportmogelijkheden.
• Verpauperde panden moeten worden aangepakt of vervangen.
• Er is behoefte aan meer faciliteiten voor gezondheidszorg. Er moet in ieder geval één huisartsenpraktijk bijkomen.
• Er zullen ook meer scholen moeten komen als het dorp groeit.
• Het mooiste in Soesterberg is de natuurlijke omgeving; Het bos, de wijdsheid, het vliegveld met de startbaan, wandel- en fietsroutes.
• Ergernis in Soesterberg De kermis op het plein voor de Basis en het Koningsfeest in de Banninghal geeft vooral veel geluidsoverlast aan de mensen die in de appartementen boven de Basis wonen.
• Mensen uit de wijk Sterrenberg horen bij Zeist maar wonen dichter bij Soesterberg. Ze krijgen geen informatie over Soesterberg maar sporten, winkelen en bezoeken de huisartsen hier ook weten ze niets van de activiteiten in de Basis. Ze wisten ook niet dat de bibliotheek verhuisd was naar de Basis.
• De mensen aan tafel zijn nog niet zo bezig met 2050 gasvrij. Vier mensen wonen in de nieuwe appartementen boven de Basis en die zijn al gasvrij en de twee anderen weten niet of ze dan nog wonen in de huidige woning of er nog zijn.

Voorzieningen – winkels en horeca

• Sterk leeft de wens om de winkelstraat/het winkelaanbod/het winkelcentrum/de Rademakerstraat aan te pakken. Denk dan ook aan parkeerruimte en aan de vrachtwagens in de Rademakerstraat.
• In ieder geval moet er een extra supermarkt komen.
• Ook meer ruimte voor middenstand zoals bakker, slager …
• ‘Wij willen een dorp blijven. Geen wijk van Soest zijn.’
• Het openbaar vervoer moet beter.
• Er is onvoldoende horeca in Soesterberg en te weinig gezellige terrasjes.
• Het tankstation van Fieten moet worden verplaatst.
• Er zijn meer winkels nodig en meer soorten bv een andere supermarkt erbij, een goede bakker, slager, kantoor boekhandel enz. die ook voor oudere mensen beter te bereiken zijn.
• Er is geen betaalautomaat die inpandig is. Veel mensen voelen zich niet veilig bij de huidige en er zijn veel storingen.
• Er moet een plan zijn voor de herinrichting van de Kampweg met meer parkeerplekken en een mooie bomenrij maar hier is niets van gekomen. Wanneer gebeurt er iets met de hele rij leegstaande panden met onder meer de oude supermarkt in de Rademakerstraat die al jaren leeg staan. Er was een plan om daar woningen en winkels te bouwen.
• Het NL pakketpostpunt in Soesterberg is gesloten dus je moet of naar Zeist of Soest om pakjes te brengen of te halen. Inmiddels heeft Post NL wel een grotere unit met kluisjes geplaatst bij de Plus.

Voorzieningen – verkeer en recreatie

• De stoepen moeten breder
• Extra bankjes voor ouderen, zodat ze even kunnen uitrusten op weg naar het ‘centrum’.
• Er is behoefte aan speelplekken met zicht. Er staan nu hoge schuttingen omheen.
• Mensen ergeren zich aan de beperkte openstelling van de landingsbaan en omgeving.
• De verkeerssituatie op het kruispunt Kampweg-Rademakerstraat is levensgevaarlijk (denk ook aan het fietspad!)
• De verbinding Banningstraat-Oude Tempellaan moet verbeterd worden.

Ideeën

Vanuit de verschillende tafels kwamen ook leuke ideeën langs. Kern daarvan is dat er best veel mensen actief zijn als vrijwilliger. Daarbij is er ook het idee dat bewoners zelf wat moeten doen en niet alleen maar wat vragen van anderen. Daarover is men overigens ook zeer te spreken. Concrete ideeën:

• Verbinden via eten (concreet aanbod van bewoner)
• Avond met dansen uit verschillende landen
• Bij de scholen ‘De Startbaan’, ‘De Postiljon’ en ‘De Carolus’ aan de slag gaan met ‘Jouw toekomst in Soesterberg’.